Thụy Điển "bốc" cả thành phố đi xa 3km

Điều tưởng như chỉ có trong truyện cổ tích đang xảy ra tại một thành phố ở Thụy Điển.

Một phần quy hoạch thành phố Kiruna ở nơi mới

Hơn 10 năm trước, thành phố mỏ Kiruna ở Thụy Điển với 23.000 dân đã ra một quyết định không tưởng.

Sau khi khai thác thành công quặng sắt, Kiruna đối mặt với vấn đề lớn. Phần đất ngầm bắt đầu dịch chuyển, tạo nên những khe nứt khổng lồ đe dọa nuốt trọn toàn bộ mọi thứ. Giải pháp duy nhất để tránh thảm họa là di chuyển tất cả về phía Đông khoảng 3km.

Năm 2004, đơn vị khai thác thuộc chính phủ Luossavaara-Kiirunavaara Aktiebolag (LKAB) đã đề xuất và chi tới 2 tỷ USD để "di dời" thành phố và tiếp tục việc khai thác. Phó chủ tịch Kiruna cho biết việc đóng cửa mỏ không hề khả thi, vì nó đóng vai trò quan trọng trong kinh tế địa phương.

Mỏ quặng tại Kiruna 

LKAB có thể đền bù người dân giá trị nhà cộng thêm 25%, để họ có thể mua nhà mới ở đâu đó. Hoặc LKAB có thể xây dựng luôn theo toàn bộ cấu trúc cũ và người dân chỉ việc chuyển tới. Tất cả đã thống nhất chọn phương án 2.

Ban đầu, có một số người dân phản đối, nhưng đa số đều tỏ ra khá lạc quan và đồng tình với cách xử lý này của LKAB, bởi lẽ tính cộng đồng cao khiến họ khó mà chọn việc bị chia cắt và khởi đầu lại cuộc sống ở nơi xa lạ. 

Chính quyền Kiruna và đơn vị kiến trúc White Architects lập tức bắt tay vào xây dựng kế hoach. Sau khi có được lựa chọn khả thi, chính phủ Thụy Điển đã đã đăng video chính thức nhằm thông báo, mô tả lý do và quy trình di chuyển Kiruna.

Sơ đồ địa điểm mới và cũ của Kiruna

Trong video có đoạn phỏng vấn Johanna, sở hữu cửa hàng truyền thống gia đình kể từ năm 1933 tới nay. Cô không hề có ý định từ bỏ căn nhà đó. "Chúng tôi chuyển chỗ ở, nhưng sẽ mang cả thành phố theo. Tôi đi đâu, cửa hàng theo đấy.", Johanna nói.

Cửa hàng của Johanna, cùng phần lớn kiến trúc tại Kiruna sẽ được phá dỡ và xây dựng lại. Sẽ có khoảng 21 tòa nhà lớn không bị phá hủy, mà được lựa chọn để tháo dỡ cẩn thận và xây lắp lại ở vị trí mới. Trong số đó bao gồm Nhà thờ Kiruna, được bình chọn là kiến trúc đẹp nhất Thụy Điển.

Cha xứ Lars Jarlemyr cho biết: "Thành phố không chỉ là những tòa nhà mà còn có linh hồn con người đưa vào đó. Phá hủy chúng cũng là phá hủy cộng đồng. Người dân chuyển đi, làm mới mọi thứ sẽ tốn kém hơn nhiều."

Mô hình quy hoạch  thành phố ở nơi mới

Tuy nghe đơn giản, nhưng thực chất việc này vô cùng phức tạp. Kiến trúc sư Mark Szulgit nhận xét thách thức lớn nhất là đảm bảo thành phố 'mới' bền vững và thu hút cho cả trăm năm tới, vì phải giữ nguyên không gian văn hóa của người dân và "linh hồn" của toàn thể khối kiến trúc.

"Đây là nơi tôi đã sinh ra và lớn lên. Việc bảo toàn không gian và quang cảnh xung quanh như ban đầu rất quan trọng", Johanna tỏ ra đồng tình.

Sau khi thực hiện các bước cơ bản như đóng cửa phương tiện công cộng vào năm ngoái, dự án đang được triển khai dần dần. Dự kiến khu mua sắm, nhà hàng và giải trí sẽ được dựng lại nguyên vẹn vào tầm năm 2018 hoặc 2019 ở một địa điểm khác. Riêng việc tái định cư cả căn hộ và nhà ở có thể mất thêm 10 năm nữa. Toàn bộ Kiruna với bộ mặt khác sẽ sẵn sàng vào năm 2040.

Ghé thăm những kho vàng "khủng" nhất thế giới

Trên thế giới xuất hiện nhiều kho trữ vàng được bảo vệ nghiêm ngặt và trở thành những địa điểm đầy bí ẩn đối với công chúng.

Hầm trữ vàng của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED)

Căn hầm nằm bên dưới nền đá cứng của Manhattan, dưới độ sâu bằng một tòa nhà 5 tầng. Đây là một nơi bất khả xâm phạm và được coi là nơi trữ lượng vàng lớn nhất thế giới với 7.000 tấn vàng trị giá gần 350 tỉ USD. Ước tính đại đa số vàng được đào lên từ trước đến nay đều được cất giữ ở trong hầm này.

Số vàng nằm trong kho này thuộc sở hữu của 36 Chính phủ, Ngân hàng trung ương và các tổ chức quốc tế. Toàn bộ khu vực hầm vàng được chia thành 122 phòng lưu giữ. Lớn nhất trong số đó là căn phòng lưu trữ 110.000 thỏi vàng dạng thoi nặng 12kg, được xếp chồng lên nhau tạo thành bức tường vàng cao 3m và dài 5m.

Các cánh cửa được thiết kế có khả năng chống bom, nặng 280 tấn, cao 2,7m, được chuyển động dọc theo một khung bê tông thép nặng tới 140 tấn. Du khách được phép tham quan và không bị kiểm tra nghiêm ngặt do vàng quá nặng khó ai có thể giữ trong mình nếu có ý đồ “tăm tia”.

Hầm trữ vàng Ngân hàng Trung ương Anh

Hầm chứa vàng và tiền giấy rộng 2.8 héc-ta ở khu tài chính, trung tâm thủ đô London, dưới đường và hệ thống tàu điện ngầm của phố Threadneedle. Đây là một mê cung hầm để vàng của 8 ngân hàng Anh, cất trữ hơn 40.000 thỏii vàng với tổng giá trị 141 tỷ bảng (200 tỷ USD).

Ước tính khoảng 20% tất cả vàng của các chính phủ trên thế giới là ở London, riêng hầm của Ngân hàng Trung ương Anh chứa 5.134 tấn, gồm cả dự trữ chính thức của Bộ Tài chính Anh và phần lớn số vàng buôn bán ở London.

Các hầm này được xây năm 1930 và được sử dụng làm nơi tránh bom năm 1940 và được trữ vàng từ 1945. Người ta dùng các chìa khóa dài 3 feet để mở cửa bên cạnh cửa điện tử (phải nói mật khẩu vào micro và máy tính sẽ nhận biết mẫu giọng đăng ký).

Nền đất của London là đất sét dễ lún, vì vậy tầng trên cùng chỉ được xếp 4 lớp giá, tầng dưới 6 lớp giá đựng vàng. Du khách có thể thăm quan nơi đây nhờ ứng dụng Virtual Tour thay vì được vào hầm thật sự.

Hầm chứa két sắt của các ngân hàng Thụy Sỹ

Các ngân hàng Thụy Sĩ mệnh danh là nơi an toàn nhất trên thế giới. Mỗi chiếc hầm đựng tiền đều trang bị két sắt 3 khóa, những chiếc két đặc trưng của Thụy Sĩ đã được các nhà tỉ phú trên thế giới tin dùng trong suốt 200 năm qua. Nguyên mẫu của chiếc két sắt đầu tiên đã được văn phòng nơi Albert Anh-xtanh từng làm thư ký cấp giấy phép bản quyền.

Kho vàng lớn nhất châu Âu

Hầm chứa vàng nằm sâu 20m trong lòng đất, hoàn toàn tự động hoá, được mệnh danh là “Fort Knox Thuỵ Sỹ” ở thành phố Olten, Tây Bắc Thuỵ Sỹ. Căn hầm được xây từ năm 1992 với kinh phí 65 triệu franc, trong đó 11 triệu franc cho gian chứa vàng. Bên trong chứa hàng chục nghìn hộp nhựa màu xanh lá cây hay màu ghi được xếp chồng lên cao tới 15m, bên trong chứa các loại giấy tờ có giá trị, các hợp đồng, hồ sơ dữ liệu hay các thỏi vàng… do các robot thực hiện.

Hầm trữ vàng của Iran

Đây được coi là kho dự trữ vàng bí mật, kiên cố và an toàn nhất thế giới, thậm chí vượt trội hơn cả Fort Knox - căn cứ quân sự và là kho dự trữ vàng của Hoa Kỳ.

Nơi đây được bảo vệ bằng những bức tường đá granite chắc chắn và dày hàng mét, được quân đội và những tay súng thiện xạ cùng hỏa lực mạnh bảo vệ nghiêm ngặt. Tuy vậy không một ai chắc chắn kho vàng này nằm ở đâu. Một số cho rằng chiếc hầm nằm trong Kho bạc quốc gia hoặc ngân hàng TW Iran. Thế nhưng tất cả vẫn mơ hồ như vũ khí hủy diệt hàng loạt WMD của Iran vậy.

Kho lưu trữ vàng lớn nhất thế giới tại Mỹ

Fort Knox là kho báu an toàn, vững chắc nhất trên hành tinh này: Được đặt trong hầm xây dựng bởi đá hoa cương, cất giấu sau cánh cửa nặng 20 tấn, nằm trong căn cứ quân sự Hoa Kỳ, được 30.000 lính tinh nhuệ cùng xe bọc thép, máy bay chiến đấu Apache bảo vệ. 

Nơi đây chứa khoảng 50% lượng vàng của nước Mỹ, cách Louisville (bang bang Kentucky ) 45 dặm về phía nam.

Fort Knox được xây đầu năm 1936 và hoàn thành tháng 12 cùng năm. Vàng được cất giữ trong khu dự trữ ở dạng thỏi hầu hết là vàng nguyên chất, có kích thước 18x9x4,5cm, chứa xấp xỉ 400 ounce vàng. Mỗi thỏi nặng khoảng 1,2kg, trị giá khoảng 760.000 USD. Tổng số vàng hiện đang được cất giữ ở khu dự trữ vàng Fort Knox vào khoảng 147,3 triệu ounce (tương đương với 4.570 tấn vàng) với tổng trị giá hơn 280 tỉ USD.

Du khách tới Fort Knox chỉ được chụp ảnh bên ngoài cổng.